Bí a ṣe ń gbìyànjú àwọn olú-ìlú àgbáyé
Ìdánwò olú-ìlú ń gbé orílẹ̀-èdè márùn-ún jáde lójúmọ́, o sì ní àǹfààní ìgbìyànjú mẹ́wàá fún gbogbo àwọn márààrún. Ohun méjì ló ń pinnu ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpele: mímọ àwọn olú-ìlú tí kì í ṣe ìlú gbajúmọ̀ náà, àti yíyí ìgbìyànjú tí kò tọ́ padà sí kíkà máàpù.
Bí a ṣe ń to ìpele kan
Ìpele kan kì í ṣe orílẹ̀-èdè márùn-ún lásán lórí oríire. Eré náà ń to àwọn orílẹ̀-èdè 170 rẹ̀ nípasẹ̀ iye ènìyàn, ó sì ń mú méjì láti inú àwọn 50 tó tóbi jùlọ, méjì láti inú 60 tó tẹ̀lé e, àti ọ̀kan láti inú 60 tókù. Nítorí náà mẹ́rin àkọ́kọ́ jẹ́ orílẹ̀-èdè tí o ti gbọ́ nípa wọn jùlọ, èkarùn-ún sì ni ibi tí àwọn ìgbìyànjú ajẹkù rẹ yóò lọ.
Ìgbìyànjú 10 fún ìdáhùn márùn-ún ń fi márùn-ún sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àjẹkù. Má ṣe ná èyíkéyìí nínú wọn lórí mẹ́rin àkọ́kọ́ bí ó bá ṣeé ṣe, kí o sì fi wọ́n pamọ́ fún orílẹ̀-èdè ìkẹyìn.
Àwọn olú-ìlú tí kì í ṣe ìlú títóbi jùlọ
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣìṣe ni kíkọ ìlú gbajúmọ̀ dípò olú-ìlú gan-an. Àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyí ní ìjọba láti olú-ìlú tí a fètò kọ́ tàbí ibùdó ìjọba tó kéré sí i, gbogbo wọn sì wà nínú àkójọ eré náà.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ló yípadà ní àkókò wa yìí: Brazil lọ sí Brasília ní 1960, Nàìjíríà láti Èkó sí Àbújá ní 1991, Kazakhstan láti Almaty sí Astana ní 1997, àti Myanmar láti Yangon sí Naypyidaw ní 2006.
| Orílẹ̀-èdè | Olú-ìlú | Kì í ṣe olú-ìlú |
|---|---|---|
| Austrálíà | Canberra | Sydney, Melbourne |
| Kánádà | Ottawa | Toronto, Montreal |
| Tọọki | Ankara | Istanbul |
| Bàràsílì | Bràsílíà | São Paulo, Rio de Janeiro |
| Nàìjíríà | Àbújá | Èkó |
| Pakisitan | Islàmabad | Karachi, Lahore |
| Amẹrikà | Washington | New York |
| Súwísìlanìdì | Berne | Zurich, Geneva |
| Ṣilandi Titun | Wellington | Auckland |
| Moroko | Rabat | Casablanca |
| Fẹtinami | Hanoi | Ho Chi Minh City |
| Ṣáínà | Beijing | Shanghai |
| Kaṣaṣatani | Astana | Almaty |
| Tàǹsáníà | Dodoma | Dar es Salaam |
| Manamari | Naypyidaw | Yangon |
| Ẹmirate ti Awọn Arabu | Abu Dhabi | Dubai |
Yí àṣìṣe padà sí ìtọ́sọ́nà
Olú-ìlú tí kò tọ́ kò ṣòfò rárá. Eré náà ń fèsì pẹ̀lú ìjìnnà láti ibi tí o lérò sí olú-ìlú tòótọ́ àti ọfà kan tó ń tọ́ka sí i. Kọ olú-ìlú kan tí o mọ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ orílẹ̀-èdè náà, lẹ́yìn náà wo apá ibi tí ọfà náà kọjú sí ní ìjìnnà yẹn: nígbà gbogbo, olú-ìlú díẹ̀ péré ló máa bá a mu.
- 239 km ↘Tegucigalpa
- Managua
Kọ́ wọn nípa agbègbè, yí àwọn tí o mọ̀ ká
Àkójọ àwọn olú-ìlú tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 200 le láti kọ́ lẹ́ẹ̀kan; àwọn aládùúgbò rọrùn síi, ọfà náà sì ń san èrè fún mímọ ibi tí àwọn nǹkan wà. Mú agbègbè kan ní àkókò kan kí o sì so ó mọ́ àwọn olú-ìlú tí o ti mọ̀ tẹ́lẹ̀: ní Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà, Dakar, Accra àti Abuja; ní Àárín Gbùngbùn Éṣíà, Tashkent, Bishkek àti Dushanbe; ní Caribbean, Havana, Kingston àti Santo Domingo. Olú-ìlú kọ̀ọ̀kan tí o mọ̀ yóò di ìgbìyànjú àkọ́kọ́ fún àwọn aládùúgbò rẹ̀.
Àwọn ìbéèrè
- Ṣé èyí dà bí Globle Capitals?
- Eré ọ̀tọ̀ ni. Níhìn-ín orílẹ̀-èdè márùn-ún ni a ń dárúkọ lójúmọ́ tí o sì ń tẹ olú-ìlú kọ̀ọ̀kan, ní èdè tirẹ̀; àṣìṣe kọ̀ọ̀kan ń fi bí èyí tó tọ́ ti jìnnà sí àti ibi tí ó wà hàn. A kò ní ìbáṣepọ̀ kankan pẹ̀lú Globle.
- Àwọn orílẹ̀-èdè wo ló ní olú-ìlú tí kì í ṣe ìlú títóbi jùlọ tiwọn?
- Lára àwọn tí a mọ̀ jùlọ: Australia (Canberra, kì í ṣe Sydney), Canada (Ottawa), Turkey (Ankara), Brazil (Brasília), Nàìjíríà (Abuja), Pakistan (Islamabad), Switzerland (Bern), New Zealand (Wellington) àti United States (Washington, D.C.).