Hejuru cyangwa hasi: uburyo bwo gusoma imibare
Umukino wacu wa hejuru cyangwa hasi ugereranya imibare ifatika y'isi: umubare w'abaturage batuye mu gihugu, uko kingana mu buso, ubuhagarike bw'umusozi n'uburebure bw'uruzi. Ntabwo ari umukino w'amakarita cyangwa umukino wo kunywa usanzwe witirirwa gutyo. Buri mubare ukomoka kuri Wikidata, kandi kumenya ingingo fatizo nkeya bitsinda imikino myinshi kurusha andi mayeri ayo ari yo yose.
Menya intera n'imbibi bya buri cyiciro
Buri cyiciro kigereranya amakarita abiri aturutse mu itsinda rimwe. Kumenya ikarita ntoya cyane, iri hagati, n'inini cyane muri iryo tsinda bikwereka igice ikarita yicayemo, kandi ibyo byonyine bikemura imikino yo mu ntangiriro.
| Itsinda | Amakarita | Intoya cyane | Ikarita yo hagati | Inini cyane |
|---|---|---|---|---|
| Abaturage | 149 | Djibouti 1.000.000 | 14.000.000 | India 1.500.000.000 |
| Ubuso | 162 | Lebanon 10.500 km² | 238.000 km² | Russia 17.100.000 km² |
| Ubutumburuke | 68 | Umusozi w'Ameza 1.085 m | 4.478 m | Umusozi wa Everest 8.849 m |
| Uburebure | 80 | Umugezi wa Neva 74 km | 1.810 km | Nili 6.650 km |
Imikino ya mbere iratandukana cyane, iya nyuma ikegerana
Umukino ushyiraho intera ku bushake. Umukino wa mbere uba ugamije imibare ikubye inshuro eshatu cyangwa zirenga; iya nyuma ishobora kwegerana cyane kugera ku kinyuranyo cya 12%. Subiza imikino ya mbere vuba maze uzigamire ubwenge bwawe ibyiciro bya nyuma.
- 2.918 mUmusozi wa Olympus
- 8.849 mUmusozi wa Everest
- 28.000.000Cameroon
- 20.000.000Kazakhstan
Ubuso ntabwo ari umubare w'abaturage
Itsinda ry'abaturage n'iry'ubuso bihuriye ku bihugu bimwe, kandi ikosa rikunda kugaragara ni ugusubiza kimwe utekereza ikindi. Ubutayu, urubura n'amashyamba biba bituwe n'abantu bake cyane; ibibaya by'inzuzi n'ahantu amazi asukira hegeranye hatuwe n'abantu benshi.
- 52.000.000South Korea100.000 km²
- 3.400.000Mongolia1.560.000 km²
Imisozi n'inzuzi bibarizwa mu miryango imwe
Buri mpinga iri hejuru ya metero 8,000 ibarizwa muri Himalaya cyangwa muri Karakoram; imisozi miremire ya Andes irangirira munsi gato ya metero 7,000; imisozi miremire ya Alpes iguma munsi ya metero 4,810. Inzuzi zikurikira ibibaya byazo: uruzi rukusanya amazi ku gice kinini cy'umugabane ruba rurerure, mu gihe uruzi ruzwi cyane runyura mu murwa mukuru rushobora kuba rugufi cyane.
Ibibazo bikunze kubazwa
- Ese uyu ni umukino w'amakarita wa Higher or Lower?
- Oya. Umukino w'amakarita ubaza ku ikarita ikurikira, naho umukino wo kunywa ni uburyo bwo gusabana buwushingiyeho. Hano ugereranya imibare nyayo y'isi, ibyiciro icumi ku munsi, bingana ku bakinnyi bose.
- Iyi mibare ituruka he?
- Ituruka kuri Wikidata, ububiko bw'ubumenyi bw'ubuntu, igashyirwa mu mibare ikwiranye n'uko igaragara ku makarita n'ibitabo by'amakarita. Umubare w'abaturage werekana umwaka ibarura ryakozweho.